Odrzucenie spadku jest jednym z trzech podstawowych wyborów, jakie może podjąć osoba powołana do dziedziczenia. Rozwiązanie to jest szczególnie istotne wtedy, gdy istnieje ryzyko, że zmarły pozostawił więcej długów niż majątku albo sytuacja finansowa spadkodawcy nie jest dokładnie znana.
Decyzji nie warto jednak odkładać. Przepisy przewidują określony termin na złożenie oświadczenia, a odrzucenie spadku może spowodować, że do dziedziczenia zostaną powołane kolejne osoby, w tym dzieci osoby odrzucającej. Notariusz w Tomaszowie Mazowieckim może przyjąć oświadczenie i wyjaśnić jego konsekwencje przed dokonaniem czynności.
Odrzucenie spadku – jakie wywołuje skutki?
Kodeks cywilny stanowi, że spadkobierca, który odrzucił spadek, zostaje wyłączony od dziedziczenia tak, jak gdyby nie dożył chwili otwarcia spadku.
Oznacza to, że osoba taka nie otrzymuje składników majątku pozostawionych przez zmarłego, ale jednocześnie nie przyjmuje jego długów jako spadkobierca.
Nie można natomiast wybrać tylko korzystnej części spadku. Co do zasady nie jest możliwe przykładowo przyjęcie mieszkania i jednoczesne odrzucenie kredytu należącego do tego samego spadku.
Czy można odrzucić spadek na rzecz konkretnej osoby?
Nie. Odrzucając spadek, nie wskazujemy osoby, która ma otrzymać nasz udział.
Skutki wynikają bezpośrednio z zasad dziedziczenia. Osoba odrzucająca jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku, a do dziedziczenia mogą zostać powołane kolejne osoby.
Dlatego przed złożeniem oświadczenia warto sprawdzić, kto znajdzie się następny w kolejności dziedziczenia.
Odrzucenie spadku a dzieci spadkobiercy
Bardzo często osoba odrzucająca spadek ma własne dzieci. W takim przypadku jej udział może przypaść zstępnym, czyli np. synowi lub córce.
Jeżeli dzieci są pełnoletnie, samodzielnie decydują o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
W przypadku małoletnich działają ich przedstawiciele ustawowi, najczęściej rodzice. Przepisy zostały jednak zmienione i zgoda sądu nie jest obecnie konieczna w każdym przypadku.
Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego – czy potrzebna jest zgoda sądu?
Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje szczególne uproszczenie.
Jeżeli dziecko zostało powołane do dziedziczenia dlatego, że wcześniej spadek odrzucił jego rodzic, odrzucenie spadku w imieniu dziecka może nie wymagać zezwolenia sądu, gdy spełnione są ustawowe warunki. Między innymi drugi rodzic posiadający władzę rodzicielską powinien wyrazić zgodę albo rodzice powinni działać wspólnie, a inni zstępni rodziców dziecka również odrzucają spadek.
Jeżeli warunki te nie są spełnione, zezwolenie sądu może nadal być konieczne.
Dlatego przy odrzucaniu spadku za dziecko notariusz w Tomaszowie Mazowieckim powinien otrzymać dokładne informacje dotyczące wcześniejszych oświadczeń rodziców oraz sytuacji rodzinnej.
Termin 6 miesięcy na odrzucenie spadku
Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.
To bardzo istotne sformułowanie.
Termin nie zawsze rozpoczyna się w dniu śmierci spadkodawcy.
Przykładowo syn zmarłego może dowiedzieć się o swoim powołaniu już w chwili śmierci rodzica. Wnuk może natomiast zostać powołany dopiero wskutek odrzucenia spadku przez swojego rodzica. Dla niego sześciomiesięczny termin rozpocznie się więc później.
Co zrobić, żeby zachować termin?
Kodeks cywilny przewiduje, że do zachowania terminu wystarcza również złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Jeżeli natomiast złożenie oświadczenia wymaga wcześniej zezwolenia sądu, bieg sześciomiesięcznego terminu ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania dotyczącego takiego zezwolenia.
To ważne szczególnie w sprawach dotyczących małoletnich.
Co się stanie, jeśli spadkobierca nic nie zrobi?
Obecnie brak oświadczenia w terminie 6 miesięcy nie oznacza prostego przyjęcia spadku i nieograniczonej odpowiedzialności za wszystkie długi.
Kodeks cywilny przewiduje, że brak oświadczenia oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Odpowiedzialność za długi zostaje wówczas ograniczona zasadniczo do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie lub spisie inwentarza.
Nie jest to jednak to samo co odrzucenie spadku. Osoba nadal pozostaje spadkobiercą i uczestniczy w sprawach dotyczących majątku zmarłego.
Gdzie można odrzucić spadek?
Oświadczenie o odrzuceniu spadku może zostać złożone przed sądem albo przed notariuszem. Kodeks cywilny dopuszcza także złożenie go na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.
Przed wizytą warto przygotować przede wszystkim informacje dotyczące:
- spadkodawcy,
- daty i miejsca jego śmierci,
- ostatniego miejsca zwykłego pobytu,
- podstawy powołania do spadku,
- znanych spadkobierców,
- istniejących testamentów,
- wcześniejszych oświadczeń o odrzuceniu spadku.
Pozwala to sprawniej przygotować czynność.
Czy odrzucenie spadku można później odwołać?
Co do zasady nie.
Kodeks cywilny wskazuje, że oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku nie może zostać odwołane.
Przepisy przewidują szczególne rozwiązania w przypadku oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub groźby, ale wymagają one odpowiedniej procedury sądowej.
Dlatego przed odrzuceniem spadku warto przemyśleć zarówno sytuację finansową zmarłego, jak i wpływ decyzji na kolejne osoby uprawnione do dziedziczenia.
FAQ – odrzucenie spadku Tomaszów Mazowiecki
Ile czasu jest na odrzucenie spadku?
Co do zasady 6 miesięcy od dnia, w którym dana osoba dowiedziała się o tytule swojego powołania do dziedziczenia. Nie zawsze będzie to dzień śmierci spadkodawcy.
Czy po odrzuceniu spadku dziedziczą moje dzieci?
Może tak się zdarzyć. Osoba odrzucająca jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku, dlatego jej miejsce mogą zająć zstępni.
Czy zawsze potrzebna jest zgoda sądu na odrzucenie spadku za dziecko?
Nie. Od kilku lat obowiązuje wyjątek pozwalający w określonych sytuacjach odrzucić spadek w imieniu dziecka bez wcześniejszej zgody sądu. Muszą jednak zostać spełnione ustawowe warunki.
Gdzie odrzucić spadek w Tomaszowie Mazowieckim?
Oświadczenie można złożyć przed sądem lub notariuszem. Notariusz w Tomaszowie Mazowieckim może przyjąć oświadczenie po przedstawieniu danych i dokumentów potrzebnych do przeprowadzenia czynności.
Rozważasz odrzucenie spadku?
Przed podjęciem decyzji warto ustalić wysokość potencjalnych długów, sprawdzić kolejność dziedziczenia oraz pamiętać, że odrzucenie spadku może spowodować powołanie do dziedziczenia dzieci lub innych krewnych.
Jeżeli sprawa dotyczy spadku w Tomaszowie Mazowieckim, warto odpowiednio wcześnie skontaktować się z kancelarią notarialną i ustalić, jakie dokumenty będą potrzebne oraz od kiedy w konkretnej sytuacji liczony jest sześciomiesięczny termin.